Kinesiske internettgladiatorar

Illustrasjon av Meituan-logoen. Foto: Thomas White / Reuters

Den kinesiske appen Meituan er utruleg populær, og dominerar over andre konkurrerande apper slik som Groupon – sjølv om Meituan originalt er ein kopi av nemnde amerikanske startup-selskap. Korleis oppstod Meituan, og kvifor fekk appen så stor oppslutning i Kina?


Skrevet av Even Eide, studentpraktikant ved Det norske generalkonsulat i Guangzhou.

 
Kai Fu-Lee, ein av verda sine mest respekterte autoritetar på kunstig intelligens og Kina, skildrar Kina sin internettindustri som eit Colosseum. Gladiatorane (entreprenørane) går til ekstreme lengder i kampen om triumf, og dersom dei triumferer i Colosseum så siktar dei seg inn mot andre Colosseum (i form av å utvide sine tenestar) og etablerte, kampharde gladiatorar.

Den kinesiske internettentreprenøren kan ikkje samanliknast med den ein ser i Silicon Valley (eller i Noreg), som har ein høgare moralsk kode mot kopiering, bryr seg meir om «rein» innovasjon og er meir idealistiske. I Kina derimot er selskapa først og fremst marknadsdrivne. Erfaring og utdanning har ikkje vore så lett tilgjengeleg tidelegare, så entreprenørane har ofte berre måtte kasta seg ut i det – Alibaba-grunnleggjar Jack Ma fortel ofte om kor lite han forstod (og fortsatt forstår) av teknologien til selskapet.

1024px-Ave_Caesar_Morituri_te_Salutant_(Gérôme)_01
Romerske gladiatorar viser stolt fram sin kampånd i dette måleriet av Jean-Léon Gérôme (1859).

I dette økosystemet har det ikkje så mykje å seie kven eller kor ideen hadde sitt opphav. Dei marknadsdrivne entreprenørane skal ikkje endre verda, bli berømte eller moralske ikon; alt som har noko å seie er om ein klarar å gjere om desse ideane til pengar. Gladiatorane er villige til adoptere alle slags framgangsmetodar, lage alle slags produkt eller gå inn i alle næringar. Så når noko innovativt blir lansert står alle gladiatorane klare, noko som skjedde da nett-tenesta Groupon blei lansert i USA – då sprang tusenvis inn i Colosseum.

Den store Groupon-krigen

Groupon blei det amerikanske startupmiljøet sin elskling etter lanseringa i 2008. Selskapets premiss var enkelt: å tilby kupongar som berre fungerte dersom eit visst tal kjøparar brukte dei – kjøparen fekk avslag og seljaren fekk selt i fleire bolkar. Dette kom hand i hanske med finanskrisa i USA, som gav Groupon i 2011 medvinden og entusiasmen til å bli den største børsnoteringa sidan Google i 2004. Denne vinden av entusiasme blåste sjølvsagt over Stillehavet til svoltne entreprenørar i Kina med dollarteikn (eller RMB) i augo.

Den her gangen fekk den allereie intense kopieringskonkurransen tilført seg endå meir intensitet på grunn av entusiasmen Groupon hadde generert. Kina sine entreprenørar hoppa raskt på gruppekjøpinga, først ved å ta i bruk «Dagens kupp»-modellen til Groupon, før hundrevis og deretter tusenvis av selskap og startups hoppa på og lagde nesten identiske kopiar. Risikokapitalistar var meir enn villige til å investere, og det heile utvikla seg til ei boble der investorar ofte hadde investert fleirfaldige like tenestar. Dette blei fødselen til ein krig om marknadsdel mellom meir enn 5000 Groupon-kopiar, noko som har fått tilnamnet «The War of a Thousand Groupons». Pengane selskapa fekk tilført gjekk til blodige subsidier og kostnadskutt som forbrukaren tok enorm fordel av, men kosta selskapa dyrt.

Men kven triumferte i Groupon-krigen? Kva må til for å triumfere over 5000 selskap og bli den beste kopia? La meg introdusere deg til «Klonaren», Wang Xing.

“Klonaren” Wang Xing

Wang Xing er ikkje berre syndig av å kopiere eitt amerikansk selskap, men så mykje som fire. I 2003, 2005, 2007 og igjen i 2010. Wang er lik Jack Ma i den forstand at han påstår han ikkje hadde peiling på kva han heldt på med.

Wang Xing i 2009. Foto: Wikimedia Commons.

Den første kopien var amerikanske Friendster, før han hoppa på Facebook og lagde Xiaonei («På campus»), med eit brukargrensesnitt eksakt det same som Facebook. Kinesisk media
rapporterte at dei tidlegaste versjonane til og med hadde taggen «A Mark Zuckerberg Production» på botnen av sida. I 2007 stod Twitter for tur, og Wang lagde ei presis kopi som han namngav Fanfou. Igjen, klona var så bra at dersom ein endra språk og URL så kunne ein lett ha trudd at det faktisk var Twitter.

Men selskapa var ingen eigentleg suksess monetært for Wang. Friendster-kopien var rett og slett for dårleg. I motsetjing til Zuckerberg måtte Wang selje sin Facebook (Xiaonei) for 2 millionar i 2006 fordi han mangla oppskaleringskapasiteten. Dette var eit bittert slag for Wang, som på dramatisk vis siterte Churchill: «Det her er ikkje slutten. Det er ikkje ein gang byrjinga på slutten. Men det er kanskje slutten på byrjinga».

Xiaonei bytta seinare namn til RenRen og blei ein supersuksess, men ein som Wang truleg fekk lite av oppsida ettersom han forlét selskapet for å etablere sin Twitter (Fanfou). Wang hadde igjen ein enorm suksess med Fanfou, men mista heile momentet anskaffa i 2008 og 2009 da dei blei stengt ute på grunn av sensur. Selskapet var ute i heile 505 dagar, noko som bana vegen for Sino Weibo, som spaserte inn og tok over marknaden.

Siger i Colosseum

For andre gang hadde Wang ein moglegheit på fleire milliardar. Eg kan sjå for meg at han såg tilbake til Churchill («Det her er fortsatt berre byrjinga») – for i 2010 lanserte han Meituan («pen gruppe»), som var ei kopi av Groupon.

Det einaste problemet til Wang var at no etter så mange år hadde han fått utruleg mange dyktige konkurrentar. Wang vant ikkje krigen fordi han var den beste til å kopiere, han vant fordi han var den beste gladiatoren. Groupon klarte ikkje å konkurrere i Kina, og selskapet har i dag ein marknadskapitalisering på rundt 2 milliardar, medan Meituan ligger på over 32 milliardar. Groupon har ikkje fått den same konkurransedyktigheita som Meituan, fordi dei ikkje deltok i krigen. Meituan er ein av dei mest dominerande appane i Kina i dag, og som alle gladiatorar har sjølvsagt også Wang gått inn i andre Colosseum og vunne krigar som har utvida Meituan til ein superapp.

Wang ser ikkje i dag på Groupon som noko konkurrent, han ser på Alibaba og Amazon som sine hovudkonkurrentar framover. Kven veit; Wang er knapt 40 år, så dette er kanskje fortsatt berre byrjinga. Det er i alle fall ikkje slutten.